Iława

Iława położona jest w południowo-zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, w Krainie Tysiąca Jezior, nad Jeziorakiem - najdłuższym jeziorem w Polsce. Ze wszystkich stron miasto otoczone jest otuliną Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego, na terenie którego znajdują się liczne rezerwaty przyrody z unikalnymi gatunkami roślin i zwierząt.

Historia miasta Iławy sięga roku 1305. W roku tym komtur krzyżacki z Dzierżgonia, Sieghond von Schwarzburg, założył na półwyspie jeziora Jeziorak, w miejscu staropruskiej osady, nową osadę i nadał jej prawa miejskie. W 1317 przywilej miejski został odnowiony. Miasto było siedzibą urzędnika krzyżackiego podlegającego komturowi w Dzierżgoniu. W latach 1362-1363 miasto nawiedziła zaraza hamująca jego rozwój.

    W powstaniu 1454 iławianie stanęli po stronie Związku Pruskiego dążącego do przejścia Prus spod rządów krzyżackich do polskich. Po przegranej bitwie pod Chojnicami Iława znalazła się w granicach państwa krzyżackiego. W wyniku wojny trzynastoletniej 1454-1466, Iława przez pewien czas znajdowała się granicach lenna polskiego. W 1513 miasto stało się lennem biskupa pomezańskiego, a po jego śmierci w 1522 zastawione. W 1520 miasto złożyło hołd królowi polskiemu Zygmuntowi Staremu, w krótce później w 1525 roku, Iława znalazła się w Prusach Książęcych.

    Początek XX wieku oznaczał dalszy rozwój dla miasta: wybudowano ratusz (1912), gazownię, rozbudowaną w 1901 oraz wodociągi miejskie ukończone w 1903. W 1920 odbył się tu plebiscyt mający zadecydować o przynależności Iławy. Za przynależnością do Prus opowiedziało się 95% głosujących. W latach trzydziestych w wyniku likwidacji bezrobocia poprzez roboty publiczne, w Iławie popularność zyskała nazistowska partia NSDAP.

    Podczas II Wojny światowej w Iławie mieścił się obóz pracy oraz obóz karny dla więźniów ze Sztumu. W 1944 zaczęto przygotowania do ewakuacji ludności. 22 stycznia 1945 do Iławy wkroczyły oddziały II Frontu Białoruskiego. W wyniku działań wojennych miasto zostało w znacznym stopniu zniszczone. Po wejściu do miasta Rosjan, Iława była niszczona, a pozostałe maszyny i inne mienie wywożono do Związku Radzieckiego. W dawnym obozie pracy powstał obóz jeniecki, więźniów wykorzystywano do prac lokalnych, a także wywożono na roboty do Związku Radzieckiego. W roku 1945 na te tereny zaczęli przybywać rząd i osadnicy polscy. W 1948 roku wywieziono z Iławy większość ludności pochodzenia niemieckiego, pozostałych na tych terenach. Miasto zaczęło się dynamicznie odbudowywać i rozwijać.