Oświęcim

Oświęcim to ponad 43 tys. miasto o powierzchni 30,3 km2, położone po obydwu brzegach Soły, u jej ujścia do Wisły, w centrum Kotliny Oświęcimskiej. Sąsiaduje z trzema ważnymi regionami gospodarczymi - Górnośląskim Okręgiem Przemysłowym, aglomeracją krakowską i regionem podbeskidzkim z miastem Bielsko-Białą na czele. Obszar ten zamieszkany jest przez około 5 mln. ludzi. Koncentruje się tu ogromny potencjał ekonomiczny i naukowy.

Oświęcim znajduje się w pobliżu znanych miejscowości turystycznych: Krakowa, Wieliczki, Wadowic, Kalwarii Zebrzydowskiej i Pszczyny. W niewielkiej odległości od miasta znajdują się niezwykle atrakcyjne tereny Beskidu Małego i Jury Krakowsko-Wieluńskiej.

Rozwój miasta i silna przez długie lata pozycja administracyjna zaowocowały powstaniem na jego terenie ważnych jednostek administracyjnych. Swą siedzibę mają tu Urząd Miasta, Urząd Gminy, Starostwo Powiatowe, Urząd Skarbowy, Oddział Terenowy Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego, Straż Pożarna, Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej, Pogotowie Ratunkowe, Posterunek Celny, Sąd Rejonowy, Prokuratura Rejonowa i Powiatowa Komenda Policji, Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Agenda Kancelarii Marszałka.

Można przypuszczać, że oświęcimski gród i ziemia oświęcimska wyrosły w pierwszym okresie państwowości polskiej. Po podziale Księstwa Opolskiego ziemia oświęcimska przypadła, pod koniec XIII wieku, Księstwu Cieszyńskiemu, by po następnych kilkudziesięciu latach stać się samodzielnym księstwem, które z kolei przez ponad 100 lat podlegało Koronie Czeskiej. W 1564 roku na mocy przywileju inkorporacyjnego wydanego przez króla Zygmunta Augusta zostało wcielone do Korony Polskiej. W 1772 roku, w wyniku pierwszego rozbioru Polski, ziemia oświęcimska weszła w skład zaboru austriackiego. Akta parafialne Grojca zawierają z lat 1856-1867 korespondencję z C.K. Urzędem Powiatowym w Oświęcimiu. Wskazywałoby to, że już w tym czasie Oświęcim był powiatem. Ponownie w 1910 roku powstało starostwo oświęcimskie, a po odzyskaniu przez Polskę niepodległości - powiat, będący częścią województwa krakowskiego. Ziemia Oświęcimska została zajęta przez wojska niemieckie już w pierwszych dniach września 1939 roku, a na początku października włączona do III Rzeszy Niemieckiej. W kwietniu 1940 roku na Zasolu okupanci rozpoczęli budowę obozu koncentracyjnego Auschwitz, a w rok później - w Brzezince - gigantycznego obozu Birkenau. Od 1942 roku KL Birkenau był największym ośrodkiem masowej zagłady, głównie ludności żydowskiej, którą zwożono tu ze wszystkich krajów okupowanej Europy. Po wojnie Ziemia Oświęcimska znalazła się - w ramach powiatu bielskiego - w województwie krakowskim, a od 1951 roku tworzyła samodzielny powiat w tymże województwie, by w 1975 roku znaleźć się w nowo utworzonym województwie bielskim. Po kolejnej reformie administracyjnej, w 1999 roku, gmina Oświęcim weszła w skład powiatu oświęcimskiego i powróciła do województwa krakowskiego.

We wrześniu 1994 roku gmina Oświęcim przejęła od państwa na swoje utrzymanie szkoły podstawowe - siedem ośmioklasowych i jedną czteroklasową. W placówkach tych pod kierunkiem 105 nauczycieli kształciło się 1630 uczniów. Po reformie oświatowej w 1999 roku gmina posiada: 2 gimnazja gminne w Rajsku i Zaborzu oraz 7 sześcioklasowych szkół podstawowych w Babicach, Brzezince, Grojcu, Harmężach, Porębie, Włosienicy i Rajsku. Gmina finansuje również 8 przedszkoli samorządowych; które znajdują się w Babicach, Brzezince, Grojcu, Harmężach, Porębie Wielkiej; Rajsku, Włosienicy oraz w Zaborzu - w tych dobrze wyposażonych placówkach, pod opieką wykwalifikowanej kadry pozostaje prawie 500 dzieci. W ostatnich latach gmina przeprowadziła w czterech przedszkolach kapitalne remonty ( Zaborze, Poręba Wielka, Rajsko, Grojec), a w pozostałych - remonty bieżące. Gmina odkupiła również od Syndyka Masy Upadłościowej budynek biurowy po Zakładzie Elementów Budowlanych w Rajsku, przeprowadziła jego remont i adaptację i urządziła w nim Szkołę Podstawową, Społeczne Liceum Ogólnokształcące oraz Gimnazjum Gminne. Dzięki temu, że Rada i Zarząd Gminy przywiązują do spraw oświaty i wychowania dużą wagę, udało się w ostatnich latach ( po przejęciu szkół i przedszkoli przez gminę ) nadrobić wieloletnie zaniedbania. Wszystko wskazuje na to, że proces modernizacji i rozbudowy placówek oświatowych będzie nadal postępował, czego dowodem jest budowa Gimnazjum Gminnego na Zaborzu. Spore środki budżetowe przeznacza się również na rozwój kultury. Wiodącą rolę pełni tu Gminna Biblioteka Publiczna w Grojcu, której podlega w różnych sołectwach 6 punktów bibliotecznych, 3 domy ludowe i jedna świetlica wiejska. Wspomaga się 4 zespoły śpiewacze prowadzone od lat przez Koła Gospodyń Wiejskich i ZMW ("Porębianki", "Grojcaneczki", "Broszkowianki" oraz "Gospodynie" z Rajska); dotuje się też zakup strojów, itp. Od 1996 roku wydawany jest informator kwartalny - obecnie dwumiesięcznik "Oświęcimska Gmina". Pismo to, w celu promocji gminy i docierania z informacją do mieszkańców, rozprowadzane jest na terenie sołectw.

W 1997 roku gmina Oświęcim podpisała porozumienie o wzajemnej współpracy z bawarską gminą Auerbach. Dwustronne kontakty mają na celu poznanie języka w środowisku rodzinnym partnera, zapoznanie się z historią i kulturą jego kraju, praktyki zawodowe, wymianę doświadczeń. Do podpisania porozumienia doszło dzięki wieloletnim kontaktom mieszkańców Auerbach z przedstawicielami Fundacji "Maja" oraz pracownikami i wychowankami Wioski Dziecięcej im. Janusza Korczaka w Rajsku. Wioska funkcjonuje od 1994 roku. Budowana jest etapami przez Fundację "Maja" przy życzliwym wsparciu licznych i oddanych przyjaciół z Polski i Niemiec. Jest ona niepubliczną placówką opiekuńczo-wychowawczą opieki całkowitej dla dzieci osieroconych z terenu województwa. Nawiązano również współpracę ze słowacką gminą Vavrečka.